niedziela, 25 sierpnia
06:46

Wojciech Kubanek – „polski król”

Dziś chcę przybliżyć, a być może odkryć też na nowo, postać znamienitego księgarza, żarliwego patrioty, propagatora regionalnej prasy, drukarza i wydawcy WOJCIECHA KUBANKA, rodem z Wapienka.

W 1907 roku był współorganizatorem strajku polskich dzieci w gołanieckiej szkole. Za to i podobne działania zyskał on sobie od Niemców przezwisko „Polnischer König” (polski król)
Wapienko to dawny folwark dworski, który znajduje się dziś administracyjnie w granicach Wapna. Jeszcze w 1910 roku, na co wskazuje mapa Wielkiego Księstwa Poznańskiego, był on samodzielnym tworem, podobnym innym w okolicy: Wilkonicy czy też Kernerowa. Folwark Wapienko powstał najpewniej w połowie XIX w.

POCZĄTKI
Jego pierwszym właścicielem był Antoni Wilkoński, syn Władysława Wilkońskiego. Z kolei ojcem Władysława był Florian Wilkoński, który od 1820 r. był właścicielem Wapna, w którym w 1828 r. uruchomił kopalnię gipsu, a w 1829 r. został właścicielem Stołężyna. Antoni Wilkoński folwark Wapienko przekazał 20 kwietnia 1870 r. synowi Władysławowi, zastrzegając dla siebie dożywotnią rentę roczną w kwocie 600 talarów. Zmarł w Wiśniewku koło Łekna, 22 maja 1879 r. i został pochowany w Czeszewie, natomiast jego żona Roksana z Sulerzyskich umarła 10 listopada 1873 r. w Wapienku i została pochowana w Srebrnogórze (dzisiejsza Srebrna Góra).
Kubankowie byli zapewne jedną z wielu rodzin, które pracowały w tym folwarku. Gdy wybuchła wojna francusko – pruska (1870/1871), wielu z majątkowych wyrobników zostało wcielonych do armii pruskiej. Ci, którzy przeżyli i powrócili z wojny w swoje rodzinne strony, otrzymali włókę ziemi (ok.16 ha) na własność. Stawali się zatem gospodarzami całą gębą. Jednak początkowo musieli jeszcze przez 2 dni w tygodniu pracować u właściciela folwarku, zaś resztę już u siebie. Oprócz Kazimierza Kubanka, ojca Wojciecha, ziemię otrzymali wówczas również: Knachowie, Lorenccy czy też Derezińscy. Folwark liczący ponad 100 ha stał się z czasem własnością rodziny Łubieńskich. W 1905 r. ów folwark liczył 7 domów z 52. osobami. Władysław Łubieński sprzedał Wapienko, 10 maja 1907 r. Michałowi i Katarzynie z Szymczaków Saganowskim za 179.000 marek. Od Saganowskich wykupili go następnie Ziarniak i Brzeziński. Z kolei od tych nabyła go w 1912 r., przybyła w te strony z Januszkowa k. Żnina, rodzina Jachów, Antoni i Franciszka z d. Cieślak.
Wojciech Kubanek – senior, w odróżnieniu od syna, także Wojciecha (r. 1902), urodził się w Wapienku 1 kwietnia 1865 r. Jego rodzicami byli Kazimierz i Katarzyna z Cholewińskich Kubanek. Wojciech posiadał liczne rodzeństwo, które z czasem pozakładało rodziny i gospodarzyło na swoim w pobliskich miejscowościach. I tak, bracia: Józef (w Łukowie), Jan (w Smuszewie – Madera), Franciszek (w Turzy). Tylko Andrzej pozostał na ojcowiźnie w Wapienku, zaś kolejny brat Kazimierz zajął się najpewniej handlem w pobliskiej Kcyni, o czym zaświadcza wzmianka w Pałuczaninie z 30 maja 1930 r., informująca o chęci sprzedaży kamienic przez niego, tj. jednej ze składem rzeźnickim za 30.000 zł oraz drugiej w dobrym położeniu do handlu za 32.000 zł. Jedyna siostra Maria, wyszła za mąż za Zielińskiego z Kujawek. Zaś Wojciech, bohater reportażu, po ukończeniu szkoły powszechnej zajął się początkowo drobnym handlem na jarmarkach i odpustach, kolportując dewocjonalia i literaturę ludową. W poszukiwaniu swojego miejsca na ziemi wywędrował, aż do Wtelna k. Bydgoszczy. Krótko przed trzydziestką żeni się z Marianną Bączkowską, z którą doczekał się sześciorga dzieci. Najstarszy syn Marcin urodził się we Wtelnie (zginął w czasie I wojny światowej, służąc w wojsku niemieckim). We Wtelnie urodzili się również: drugi syn Stefan (1895 r.) oraz jedyna córka Bronisława (1897 r.). Kolejne dzieci – synowie rodzili się już w Gołańczy, dokąd rodzina Wojciecha Kubanka przeniosła się najpewniej ok. 1899 r. (...)

WIĘCEJ W ŚRODOWYM WYDANIU GŁOSU NR 16 Z 17 KWIETNIA 2019 R.

Dodaj komentarz

Regulamin dodawania komentarzy

Kod antyspamowy
Odśwież

Aquapark uzaleznienia pakos224px

 

 

Wielkopolskapowiat_wagrowiecki_herbMiasto_WagrowiecGmina_Wagrowiec1_skoki2_golancz3_damaslawek4_miescisko5_wapno
interiaangoragazeta prawnagazety lokalnegłos wielkopolskiitv wągrowiecjamajkakreisbotemotel-azylpietrakradio merkurysdpspltok fmwielspinwillisch_logo
aquapark_wagrowiecnielbaSTART-logo bgzPalucki Bank Spoldzielczy

Na naszej stronie internetowej stosujemy pliki cookies.

Korzystając z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień przeglądarki wyrażasz zgodę na stosowanie plików cookies. Czytaj więcej…

Zrozumiałem